Op de grote teloorgang van het muziekonderwijs-bingokaart die ik altijd bij de hand houd wanneer ik ingezonden brieven en (opinie)artikelen over de staat van het Nederlandse muziekonderwijs lees, staat rechtsboven de naam Halbe Zijlstra. Daarnaast vind je een vakje met ‘In Luxemburg/België…’, even verderop ‘Er zijn geen muziekscholen meer’ en ‘Op de basisschool doen ze niet meer aan muziek’. Dan Churchill, Scherder, en er is ook een bingovakje gereserveerd voor de conservatoria.

Daar studeren namelijk geen Nederlanders meer en de curricula zijn hopeloos verouderd. Immers, toen de briefschrijver zelf 25 jaar geleden aan een conservatorium studeerde, was er totaal geen aandacht voor lesgeven en ondernemerschap! Het tegenovergestelde lees je ook: de aandacht voor het instrument is de afgelopen 25 jaar alleen maar afgenomen dankzij al die vervelende randvakken die erbij kwamen.

Verdrietige stukjes

De map op mijn computer waarin ik dit soort verhalen bewaar, heet ‘verdrietige stukjes’. De inhoud van die map beslaat zo ongeveer de volledige bandbreedte: van ‘vroeger was alles beter behalve de tandarts’, via ‘gewoon niet zo goed geïnformeerd’, tot volledig fact-free. Vaak zegt de inhoud vooral veel over de briefschrijvers zelf. Zoals bij die brief van Simon Reinink en Jaap van Zweden ‘over dat we onze muzikale toppositie aan het verkwisten zijn’. Die zei vooral veel over wat muziek volgens Simon Reinink en Jaap van Zweden zou moeten zijn.

Om bij te dragen aan de deskundigheid van stukjesschrijvers meld ik u over het conservatorium graag het volgende. Het Netwerk Muziek, het overlegorgaan van Nederlandse conservatoria, actualiseerde onlangs het opleidingsprofiel Muziek. Zo’n opleidingsprofiel beschrijft waartoe de conservatoria opleiden en is leidend bij onderwijsontwikkeling en accreditaties. Het profiel zorgt er uiteindelijk voor dat je muziekdiploma wat waard is. Vooraf werd het werkveld in al haar verschijningsvormen geraadpleegd om het beeld van het beroep muzikant (muziekprofessional zeggen we tegenwoordig, want we leiden ook componisten en producers op) bij te stellen. De vakvereniging schoof aan, de programmeurs, de radiomakers, de producers, de operazangeres en ook de muziekdocent op de hoek.

Het Netwerk Muziek heeft het nieuwe opleidingsprofiel, waaraan ik mocht meeschrijven, onlangs op LinkedIn gedeeld met al haar 16 volgers. Volgens mij verdient het een groter publiek, dus daarom schrijf ik dit vrolijke stukje. Het nieuwe profiel is ten opzichte van de vorige versie uit 2018 flink opgeruimd. Het biedt daarmee ruimte voor conservatoria om zich te profileren, zodat er voor aspirant-muziekprofessionals echt iets te kiezen is. Het biedt ruimte voor onderwijs in verschillende contexten, net als in het werkveld: het podium, de lespraktijk, de studio, het verzorgingshuis en alles wat daartussen zit. Het zet aan tot broodnodige gesprekken over een veilige leeromgeving, over AI, over inclusie en eerlijke betaling. Misschien biedt het ook wel ruimte om te stoppen met denken in valse tegenstellingen zoals hoofvak/randvak, ambachtelijk/artistiek en performance/educatie, waarin we maar al te vaak blijven hangen. Het nieuwe profiel biedt ruimte aan de student en aan heel veel verschillende muziek.

Terug naar de bingokaart.

De scholen gaan het nu implementeren. Dat doet ieder conservatorium op haar eigen manier. Zoiets gaat natuurlijk altijd langzamer dan je zou willen, maar op de instituten waar ik werk doen we ons best. Kijkend naar het werkveld is er natuurlijk van alles om je druk over te maken en muzikant zijn is niet voor iedereen makkelijk. Maar het zou mij een lief ding waard zijn wanneer het ons samen zou lukken om stukjes te schrijven die iets beter geïnformeerd zijn en die een wat minder verdrietig beeld schetsen van het muziekeducatieve landschap, het werkveld en de conservatoria. Gewoon, iets minder analyses van alles wat er mis is en iets meer nieuwsgierigheid naar de toekomst. Iets meer vertellen over wat er goed gaat en over het mooie vak dat we hebben. Zodat pa en ma, wanneer zoonlief (m/v/x) aan de eettafel aankondigt muzikant (oh nee, muziekprofessional) te willen worden, niet denken dat hij op een zinkend schip stapt, maar dat hij misschien wel een heel mooi beroep gaat krijgen.